ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು: ಜೀವನದ ಸಾರ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂದೇಶಗಳು
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದ ‘ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು’ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವೇ ಸರಿ. “ವೇದ ಸುಳ್ಳಾದ್ರೂ ಗಾದೆ ಸುಳ್ಳಾಗದು” ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಾದೆಯೂ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವದ ನಿಕಷಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ರೂಪುಗೊಂಡ ಸತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.
1. ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು
ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೊದಲು ನಾವು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಗಾದೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರೈತ ಕೈ ಕೆಸರು ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಂದರೆ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ
ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಹಳ ಸಮಯ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಾಕು. ಸೃಜನಶೀಲ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
3. ದೇಶ ಸುತ್ತು ಕೋಶ ಓದು
ಜಗತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನ (ಕೋಶ) ಸಾಲದು. ನಾವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳನ್ನು, ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ.
ಗಾದೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಾದೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
| ವಿಭಾಗ | ಉದಾಹರಣೆ | ಸಂದೇಶ |
| ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಫಲ | ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹಾರಾಯ | ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳೇ ನಮ್ಮ ಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. |
| ತಾಳ್ಮೆ | ತಾಳಿದವನು ಬಾಳಿಯಾನು | ತಾಳ್ಮೆಯು ಜೀವನದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗುಟ್ಟು. |
| ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವು | ತುಂಬಿದ ಕೊಡ ತುಳುಕುವುದಿಲ್ಲ | ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗರ್ವ ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. |
4. ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು
ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಾವು ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಆಸೆ ಪಟ್ಟರೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಗಾದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
5. ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ವೆಂಕಟರಮಣ
ನಮಗೆ ತೊಂದರೆ ಎದುರಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ದೇವರನ್ನು ಅಥವಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಾರ್ಥ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಈ ಮಾತು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಖದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಾವು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
6. ಗಿಡವಾಗಿ ಬಗ್ಗದ್ದು ಮರವಾಗಿ ಬಗ್ಗೀತೆ?
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯದ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ತಿದ್ದುವ ಕೆಲಸವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಅರ್ಥ.
ನೆನಪಿಡಿ: ಗಾದೆಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ನಮಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಬದುಕಿನ ದಾರಿದೀಪಗಳು.
೧. ಕಥೆ: ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು
ಒಂದಾನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರಮೇಶ ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ರೈತರಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತಲಾ ಐದು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿತ್ತು. ಸೋಮೇಶ ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು, ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ, ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ರಮೇಶ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸೋಮಾರಿ. “ದೇವರು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಬೆಳೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ದಿನವಿಡೀ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯ ಬಂದಿತು. ಸೋಮೇಶನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ರಮೇಶನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಳೆ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದವು. ರಮೇಶನಿಗೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಸಿದು ಸೋಮೇಶನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಸೋಮೇಶನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೊಸರನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿ, “ಗೆಳೆಯಾ, ಕೈ ಕೆಸರಾದರೆ ಬಾಯಿ ಮೊಸರು. ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಿದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ರಮೇಶನು ಸೋಮಾರಿತನ ಬಿಟ್ಟು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
-
ನೀತಿ: ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
೨. ಕಥೆ: ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು
ಮೋಹನ್ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಸಂಬಳ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ದೊಡ್ಡ ಆಸೆ. ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೆಲ್ಲರೂ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಬಳಿ ಹಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ದುಬಾರಿ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದನು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಲು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಇಎಂಐ (EMI) ಕಟ್ಟಲು, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹಾಕಿಸಲು ಅವನ ಸಂಬಳ ಸಾಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಿನಸಿಗೂ ಪರದಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿತು. ಸಾಲಗಾರರು ಮನೆಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವನ ತಂದೆ ಮೋಹನ್ನನ್ನು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿಸಿ, “ಮಗನೇ, ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲು ಚಾಚು ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಆದಾಯ ಎಷ್ಟಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಡಂಬರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುವುದು” ಎಂದರು. ಮೋಹನ್ಗೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಿ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟನು.
-
ನೀತಿ: ನಮ್ಮ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಆದಾಯವನ್ನು ಅರಿತು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದು ಜಾಣತನ.
೩. ಕಥೆ: ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ
ರಾಮಣ್ಣ ಊರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಂಬಾರ. ಊರಿನ ಜಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಆತ ಬಗೆಬಗೆಯ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನದೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೂರಾರು ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಣಗಲು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಚಂದು ಎಂಬ ತುಂಟ ಹುಡುಗ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ದೊಣ್ಣೆ ಹಿಡಿದು ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಬಂದನು. ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ದೊಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾ ರಾಮಣ್ಣ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಹತ್ತಾರು ಸುಂದರ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿದನು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾಮಣ್ಣನಿಗೆ ಅಳು ಬಂತು. ಚಂದುವಿನ ತಂದೆ ಬಂದು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಊರಿನ ಗೌಡರು ಹೇಳಿದರು, “ನೋಡಪ್ಪ, ಕುಂಬಾರನಿಗೆ ವರುಷ, ದೊಣ್ಣೆಗೆ ನಿಮಿಷ. ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಕಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟೋ ಸಮಯ, ಶ್ರಮ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಾಕು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿ” ಎಂದರು.
-
ನೀತಿ: ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ, ನಾಶ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
“ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಆತ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಸಂಕಟ”
ಮಾತೆ ಮೃತ್ಯು-ಮಾತೆ ಮುತ್ತು
ಈ ಗಾದೆಯು ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಬೇಕು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗೇ ಅವರಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. “ಮಾತು ಬಲ್ಲವ ಮಾಣಿಕ್ಯ ತಂಡ. ಮಾತರಿಯಾದವ ಜಗಳ ತಂದ. ಮಾತು ಆಡಿದರೆ ಹೋಯಿತು. ಮುತ್ತು ಒಡೆದರೆ ಹೋಯಿತು. ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳು ಕೂಡ ಮಾತಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಬಸವಣ್ಣನವರು “ನುಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು_______ಲಿಂಗಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದಹುದೆನಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾತು ಹಿತಮಿತವಾಗಿ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮುತ್ತಿನಂತಿರಬೇಕು ನಯವಾದ ವಿನಯ ಪೂರ್ವಿಕವಾದ ಮಾತು ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಕಠೋರವಾದ ಮಾತುಗಳು ಇತರರಿಗೆ ನೋವನ್ನು ತರಬಲ್ಲವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾತು ಮುತ್ತಿನಂತಿರಬೇಕು. ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಕೆಟ್ಟಮಾತು ಒಡಕ್ಕನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸರ್ವಜ್ಞ ಕವಿಯು “ಮಾತಿನಿಂ ನಗೆನುಡಿಯು ಮಾತಿನಿಂ ನಗೆನುಡಿಯು ಮಾತಿನಿಂ ಹಗೆ ಹತಿಯು ಮಾತಿನಿಂ ಸರ್ಪಸಂಪದವು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾತೆ ಮಾಣಿಕ್ಯವು” ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದುದರಿಂದ ಮಾತು ಮೃದುವಾಗಿದ್ದರೆ ಮುತ್ತಿನಂತ ಮಾತು ಎಂದು ಮಾತು ಒರಟಾಗಿದ್ದರೆ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತರಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ.









